مجله دیدنگار
موضوعات ترند:

لنز رادیواکتیو چیست؟

دنیای دوربین
  • سبا گیلکی
  • ۵ آبان ۱۴۰۳
  • 0
  • 496
12 دقیقه
لنز رادیواکتیو

لنز رادیواکتیوهمانطور که می‌دانیم در اطراف ما اشیا رادیواکتیو وجود دارند. البته میزان تشعشع در حدی نیست که بتوان از شدت آسیب‌زایی در آن‌ها مطلع شد. یکی از این موارد لنزهای رادیواکتیو هستند. تعداد متعددی از لنزهای تولیدی بین سال‌های 1940 تا 1970 میلادی حاوی مقادیر قابلِ اندازه‌گیری مواد رادیواکتیو بودند.

در این متن قصد داریم تا به ابعاد کلی این قضیه بپردازیم. اینکه لنز رادیواکتیو به چه معنایی است؟ حد و حدود پرتوزایی آن در چه مقادیری است؟ آیا خطری عکاس یا افراد اطراف را تهدید می‌کند؟ سوالات دیگری هم مطرح است. اینکه چگونه باید از آن‌ها استفاده کرد؟ آیا لنز رادیواکتیو به دوربینِ من آسیبی وارد می‌کند؟

هر چند امروزه به خاطر سلامت کارگران تولید لنز و همچنین ترسی روانی به اسم رادیوفوبیا تولید این لنزها در پایان 1980 میلادی متوقف شد،‌ ممکن است برخی همچنان با چنین لنزهایی سر و کار داشته باشند. این متن جنبه آموزشی ندارد و صرفاً برای اطلاع شما تدوین شده است. امیدواریم که در پایان نسبت به لنز رادیواکتیو آگاهی بیش‌تری کسب کنید تا با دید بازتری به این موضوع نظر کنید. با ما همراه باشید.

پیش به سوی هر آنچه که باید در مورد لنز رادیواکتیو بدانید!

لنز رادیواکتیو و موضوعات مهم در مورد آن

لنز رادیواکتیوهمانطور که در مقدمه متن اشاره کردیم بین سال‌های 1940 تا 1970 میلادی تعداد قابل توجهی لنز رادیواکتیو تولید شد. اما این رادیواکتیویته از کجا نشات می‌گیرد؟ به چه دلیل در لنز دروبین عکاسی شاهد مقادیر قابلِ اندازه‌گیری مواد رادیواکتیو هستیم؟‌

چرا لنز رادیواکتیو؟

یکی از ترکیباتِ رادیواکتیو که به وفور در این لنزها قابل اندازه‌گیری است توریوم اکسید Thorium oxide است. از این ترکیب به عنوان یکی از عناصر شیشه لنز استفاده می‌شد. این ترکیب که به توریا Thoria هم شهرت دارد،

در واقع یک جامد کریستاله است که اغلب به رنگ سفید یا زرد یافت می‌شود. چرا همچنین ترکیبی رادیواکتیو است؟ به خاطر اینکه ترکیبات حاوی توریوم پایدار نیستند و میل به فروپاشی دارند.

چرا از توریوم اکسید در ساخت لنز بهره می‌برند؟

لنز رادیواکتیوخصوصیات اپتیکی توریوم اکسید نظیر انکسار شدید و پراکنش اندک موجب می‌شود تا مورد توجه سازندگان لنز عکاسی باشد. برای به حداقل رساندن نابهنجاری رنگی Chromatic Aberration و استفاده از لنزهایی با تحدب کمتر، کمپانی‌هایی اقدام به تولید چنین لنزهایی کردند. تولید لنزها با تحدب کمتر برای آن‌ها خرج کمتری به همراه داشت. به همین خاطر به این دست لنزها، لنز رادیواکتیو می‌گویند.

آیا لانتان Lanthanum نیز همانند توریم رادیواکتیو است؟ هر ترکیب رادیواکتیو آنقدرها خطرناک نیست و بستگی به شدت پرتوزایی دارد. لانتان هم که در این صنعت کاربرد دارد در حدود 1/10,000 یک ده هزارمِ توریم پرتوزایی دارد که خطر آن قابل چشم‌پوشی است.

لنز رادیواکتیو

پرتوزایی ترس ندارد؛ اما باید به آن احترام گذاشت

یکی دیگر از دلایل وجود توریوم در شیشه لنز‌ها می‌توان ناشی از ترکیب دیگر عناصر باشد که منجر به قهوه‌ای شدن browning متوسط تا شدید عناصر لنز است. یک تصور غلط دیگری که وجود دارد این است که پوش coating این لنزها رادیواکتیو است که در طول زمان به رنگ قهوه‌ای درآمده است.

این خود شیشه لنز است که رادیواکتیو است. لنز رادیواکتیو معمولاً حاوی ترکیب توریم اکسید ThO2 است و رنگِ قهوه‌ای در نتیجه پرتوزایی و برخورد پرتوها به مراکز رنگی ماتریکس شیشه است. خب این پرتوزایی در چه حدی است؟ در ادامه متن به این موضوع خواهیم پرداخت.

حد و حدود پرتوزایی لنز رادیواکتیو

لنز رادیواکتیوحد معمول پرتوزایی از سطح عنصر لنز 10 میلی روئنتگن Roentgen در ساعت mR /hr است. این مقدار با افزایش فاصله کاهش می‌یابد. در فاصله حدوداً یک متری سطح پرتوزایی به سختی قابل تشخیص است. برای مقایسه این مقدار به برخی از معمول‌ترین پرتوزایی‌ها که ما در معرض آن هستیم اشاره می‌کنیم.

آزمایش X-ray در حدود 10 میلی روئنتگن، یک سفر کوتاه هوایی 5 میلی روئنتگن و X-ray دندانی بیمار را در معرض 10 تا 40 میلی روئنتگن قرار می‌دهد. یک مطالعه که توسط دپارتمان فیزیک انستیتویی در سوئد Sweden Royal Institute Technology انجام شد، تخمین می‌زند که یک عکاس حرفه‌ای که از لنز رادیواکتیو به طور مدام استفاده می‌کند، فقط در معرض 0.2 درصد از حدِ مجاز برای چشم و 0.17 درصد حد مجاز برای تمام بدن قرار می‌گیرد که نشان از حاد نبودن مسئله دارد.

لنز رادیواکتیو به همراه عناصر توریم، بدن انسان را در معرض خطری قرار می‌دهد که قابل چشم پوشی است. کدام کمپانی سردمدار تولید لنز رادیو اکتیو است؟ نگاهی به کمپانی کداک Kodak خواهیم داشت.

کمپانی کداک Kodak و ماجرای لنز رادیواکتیو

لنز رادیواکتیو

لنز رادیواکتیوکمپانی ایستمن کداک Eastman Kodak واقع در ایالات متحده است. این شرکت که از 1892 میلادی آغاز به کار کرد، در قرن بیستم یکی از معتبرترین‌ها در دنیای عکاسی با فیلم نگاتیو بود. اواخر دهه 1990 میلادی فروش فیلم نگاتیو شروع به افت شدیدی کرد و عملاً از بازار دنیای عکاسی و فیلمبرداری خارج شد. اما ماجرای لنز رادیو اکتیو کداک چیست؟

این کمپانی بین سال‌های 1940 تا 1960 میلادی تعداد متعددی لنز رادیواکتیو تولید کرد. برخی مدل‌های دوربین عکاسی برای مبتدیان نظیر Pony، Signet و Instamatic کلاسِ بالا در ساخت لنز از ترکیب پرتوزای توریوم اکسید برخوردار بودند. به علاوه برخی از لنزهای حرفه‌ای نظیر Ektar در این دوره حاوی توریم بودند. شاید معروف‌ترین لنز رادیواکتیو در بین تمام موارد دیگر Kodak Aero-Ektar باشد.

علت استفاده از ترکیبات پرتوزا در لنز چیست؟

لنزهای دوربین از یک شیشه اپتیکال ساخته شده است. این شیشه بعضاً حاوی عناصری نظیر جیوه، بورون Boron، کلسیم، لانتان Lanthanum و توریم اکسید است. این عناصر و ترکیبات ویژگی‌های اپتیکی خاصی دارند که منجر به تولید لنزها با کیفیتِ فوق‌العاده بالا است. در واقع سازندگان با هزینه کمتر به یک کیفیت بسیار مطلوب می‌رسند. عناصری نظیر توریوم،‌ لانتان و زیرکونیوم باعث می‌شود تا شیشه لنز از شاخص انکساری بالایی برخوردار باشد.

دیگر چه خبر از لنز رادیواکتیو؟

لنز رادیواکتیو

لنز رادیواکتیوبرخی لنزها در دهه 1960 میلادی نظیر لنزهای Minolta Rokkor حاوی عناصر پرتوزا بودند. همین موضوع موجب قهوه‌ای شدن قابل توجه سطح لنز می‌شد. برخی کاربران از قرار دادن این قبیل لنزها در معرض اشعه‌های فرابنفش آفتاب خبر داده‌اند که منجر به کاهش پدیده قهوه‌ای شدن در آن‌ها شد. این روش نیازمند چندین روز آب و هوای آفتابی است تا اثر نتیجه‌بخش باشد.

اثربخشی این روش روی لنز رادیواکتیو در برخی لنزهای دیگر نظیر Nikkor 35mm f/1.4 و Asahi Super Takumar 50mm f/1.4 مشاهده شد. همچنین برخی کاربران از اثربخشی توسط نور UV از منابع مصنوعی خبر داده‌اند. منابعی نظیر لامپ‌های فلورسنت و UV-emitting LED روش‌های موثری برای کاهش پدیده‌ قهوه‌ای شدن سطح لنز رادیواکتیو است.

آیا لنزی که در دست دارم، لنز رادیواکتیو است؟

لنز رادیواکتیوهر چند برای تشخیص نیاز به دستگاه شمارشگر گایگر Geiger Counter دارید، اما بر اساس یک باور عمومی لنزهایی که رنگی قهوه‌ای یا طلایی از سطح شیشه خود نشان‌ می‌دهند، احتمالاً یک لنز رادیواکتیو باشند. البته تمام لنزها با چنین رنگی الزاماً اینگونه نیستند.

آیا تولید لنز رادیواکتیو توسط کمپانی‌ها پنهان شده بود؟

لنز رادیواکتیوخبرها حاکی از آن است که در یک ثبت اختراع شرکت کداک Kodak توسط پاول دی پائولیس Paul F. De Paolis به این موضوع پرداخته است. در پتنت Patent 2,466,392 به استفاده از ترکیبات توریم اکسید و لانتان اشاره شده است. دیگر کمپانی‌ها نظیر کانن Canon، کونیکا Konica و پنتاکس Asahi Pentax نیز بین سال‌های 1945 تا 1980 میلادی لنز رادیواکتیو تولید کردند. معمولاً لنزهای سریع‌تر f1.2s و f1.4s و گران‌تر اینگونه بودند، اما لنز رادیواکتیو آهسته‌تر هم تولید شده است.

چرا تولید لنز رادیواکتیو متوقف شد؟

در اواخر 1980 میلادی به خاطر حفظ سلامتی کارگران از رده خارج شد. همچنین دلیل دیگر رادیوفوبیا بود که ترس خریداران از پرتوزایی لنز رادیواکتیو است. فورمول‌های جدیدی به کار گرفته شد که خصوصیاتِ مشابه را بدون افزودن ترکیبات رادیواکتیو دارند.

آیا لنز رادیواکتیو خطری برای من دارد؟

لنز رادیواکتیوبه هر حال اطلاعات غلط زیادی در مورد لنز رادیواکتیو پخش است. از داستا‌ن‌های ترسناک اضافه شدن یک دست به بدن گرفته تا ابتلا به سرطان! هر چند این لنزها مربوط به سالیان گذشته هستند، اما برخی هنوز از چنین لنزهایی استفاده می‌کنند. می‌توان گفت لنز رادیواکتیو بی‌خطر است و پرتوزایی در حدی نیست که بتواند آسیبی به همراه داشته باشد. اما باید بدانیم که کار با چنین لنزهایی نیازمند مراقبت بیش‌تری است.

برای مراقبت بیش‌تر سطح شیشه لنز نباید خراشیده یا شکسته شود. پرتوزایی لنز رادیواکتیو به خودی خود خطری برای بدن ندارد، اما در معرض قرار گرفتن اندام‌های داخلی بدن ممکن است خطراتی به همراه داشته باشد. پس اگر یک لنز رادیواکتیو دارید بهتر است بعد از استفاده، دستان خود را به خوبی با مایع دستشویی بشویید. همچنین از نزدیک کردن لنز به چشم خود خودداری کنید. در صورتی که قصد دارید به لنز از نمای نزدیک نگاهی بیاندازید بهتر است از عینک محافظ استفاده کنید. یک عینک آفتابی یا معمولی طبی می‌تواند کارساز باشد. ما در طول روز در معرض انواع و اقسام پرتوزایی هستیم که حتی بیش از یک لنز رادیواکتیو هم دارند.

بد نیست پیش از به پایان رساندن این مقاله نگاهی به این موارد داشته باشیم.

  • قدم زدن در یک روز آفتابی
  • در خانه ناشی از رادون Radon موجود در مواد اولیه ساختمان و کاشی‌ها
  • خوردن موز حاوی پتاسیم 40
  • خوردن آجیل برزیلی حاوی رادیوم 226
  • پرواز هوایی به خاطر پرتوهای کیهانی
  • انجام آزمایش X-Ray در مراکز پزشکی
  • خوابیدن در کنار یک شخص به خاطر پرتوزایی پتاسیم 40
  • دستگاه تشخیص دود سیگار Smoke Detector به خاطر آمریکیوم 241
  • استفاده از گرانیت در ساختمان به خاطر پرتوزایی اورانیوم
  • کشیدن سیگار به خاطر رادیوم، سرب 210 و پولونیوم 210

با توجه به موارد ذکر شده شما چه فکر می‌کنید؟ آیا در رشته خاصی مطالعه دارید که نسبت به این موضوع نظری داشته باشید؟ نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید. همچنین این مقاله خواندنی را برای دوستان دوستدار تکنولوژی و علم به اشتراک بگذارید.

پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را بخوانید

سبا گیلکی

این مقاله توسط تیم تحریریه دیدنگار تهیه شده است؛ جایی که دانش و تجربه در کنار هم جمع شده تا شما را با جدیدترین اطلاعات، آموزش‌ها و راهکارهای دنیای عکاسی و فیلم‌برداری آشنا کند. ما در تلاش هستیم تا با ارائه مقالات تخصصی و محتوای باکیفیت، به شما در مسیر یادگیری و پیشرفت کمک کنیم.

بهترین دوربین‌های ۲۰۲۵ برای عکاسی حرفه‌ای و تولید محتوا
  • 0
  • 330
مشاهده
عکاسی 360 درجه و واقعیت مجازی
  • 0
  • 296
مشاهده
هوش مصنوعی در عکاسی عکس شماره 0
تاثیر عجیب هوش مصنوعی (AI) بر دوربین‌ها و تجهیزات عکاسی در سال 2024
  • 0
  • 269
مشاهده
دوربینFujifilm Instax mini 99 از روبرو روی زمینه خاکستری
معرفی دوربین Fujifilm Instax mini 99
  • 0
  • 464
مشاهده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

انتخاب زمینه های نمایش داده شده.
  • تصویر
  • SKU
  • قیمت
  • موجود
  • تعداد عدسی ها*
  • حساسیت ارتقاء یافته (حداکثر)
  • حساسیت ارتقاء یافته (حداقل)
  • ورودی و خروجی همزمان
  • محافظت در برابر شرایط جوی
  • اکولایزر
  • اتصال دهنده
  • قابلیت اتصال دو دستگاه
  • رزولوشن منظره یاب
  • زاویه نوردهی
  • جبران نوردهی
  • کنترل نوردهی
  • شاخص نوردهی
  • جنس لایه خارجی
  • قابلیت نصب فلاش جانبی
  • سری سیلیکونی اضافه
  • نوع منظره یاب
  • تشخیص چهره
  • طول Fader
  • تعداد Fader
  • نوع Fader
  • فناوری شارژ سریع
  • ویژگی های کارت صدای EVO 4
  • سایر قابلیت‌های صفحه نمایش
  • فرکانس پاسخگویی
  • فیلمبرداری
  • قطر فیلتر
  • تاثیر فیلتر
  • اندازه فیلتر
  • ساختار فیلتر
  • قطر دهانه*
  • نوع فیلتر
  • نور ثابت استودیویی
  • فلاش
  • مدت زمان تابش نور
  • برد فلاش داخلی
  • تعداد فلاش با یکبار شارژ
  • شاخص آمادگی فلاش
  • سقف پرواز (بالاتر از سطح دریا)
  • مداومت پرواز
  • جنس فریم کفی
  • جنس کف
  • فاصله کانونی
  • سیستم فوکوس دستی
  • مشخصات موتور فوکوس
  • تعداد نقاط فوکوس
  • کلید های میانبر قلم
  • گنجایش غذا
  • مخصوص دوربین
  • پاسخ فرکانسی
  • قدرت سوخت
  • نوع سوخت
  • فوکوس دستی دائمی*
  • مشخصات فرمان بازی
  • نوع درایو بازی
  • مشخصات بازی
  • دسته بازی
  • جنس میدرنج
  • مشخصات عمومی
  • نوع گیمبال
  • موقعيت ياب GPS
  • پردازنده‌ی گرافیکی
  • جوجه گردان
  • تعداد گروه ها*
  • عدد راهنما
  • حلقه آویختن
  • هارد دیسک
  • ظرفیت هارد دیسک
  • ورودی HDMI
  • خروجی HDMI
  • پورت HDMI
  • قابلیت HDR
  • زاویه چرخش هد
  • خروجی هدفون
  • ورودی هدفون
  • جک هدفون جانبی
  • حساسیت
  • مشخصات هدست
  • اهرم تنظیم حرارت
  • ارتفاع
  • مشخصات هولدر
  • نوع هود*
  • زاویه دید افقی
  • سیستم جرقه زنی
  • جایگاه سنسورها
  • لوکس
  • قابلیت ماکرو کامپکت
  • قابلیت عکاسی ماکرو
  • حداقل فاصله فوکوس حالت ماکرو
  • حالت ماکرو
  • جنس پره
  • نوع آهن ربا
  • مگنت روی گوشی ها
  • حفظ دما
  • منبع تغذیه
  • فوکوس دستی
  • روش نشانه روی
  • جنس ووفر
  • حداکثر گشودگی دیافراگم
  • حداکثر سرعت صعود
  • حداکثر روشنایی
  • حداکثر سرعت فرود
  • حداکثر فاصله از رادیو کنترلر
  • حداکثر فاصله کانونی
  • حداکثر ارتفاع تک پایه
  • ضریب بزرگنمایی*
  • حداکثر توان
  • حداکثر سرعت شاتر (ثانیه)
  • سرعت تصویربرداری
  • حداکثر مقاومت در باد
  • حلقه مکانیکی
  • نوع کارت حافظه
  • حداکثر ظرفیت کارت حافظه
  • ورودی میکروفون
  • میکروفون
  • فرکانس میکروفن
  • جک میکروفون جانبی
  • نوع میکروفن
  • توان میدرنج
  • سایز میدرنج
  • قابلیت تولید کف شیر
  • حداقل ارتفاع
  • حداقل اندازه قطرات
  • حداقل فاصله کانونی
  • حداقل فاصله فوکوس*
  • حداقل روشنایی
  • حداقل سرعت شاتر (ثانیه)
  • حداقل ارتفاع تک پایه
  • نوع میکسر
  • مدل
  • لامپ مدلینگ
  • نوع موتور*
  • مانت
  • دهانه
  • مشخصات ماوس
  • پوشش منظره یاب
  • فرمت تصویربرداری
  • مودها یا حالتهای عکاسی
  • ساختار چند لایه
  • کنترل موسیقی
  • گاز نیتروژن
  • ظرفیت اسمی
  • قدرت نوردهی طولانی
  • حداقل فاصله فوکوس نرمال
  • تعداد اکتاوهای ساپورت کننده
  • تعداد ورودی آنالوگ
  • تعداد خروجی آنالوگ
  • تعداد محورها
  • تعداد میله
  • تعداد قطعات پایه
  • تعداد تیغه ها*
  • تعداد کانال
  • تعداد رنگ قابل نمایش
  • تعداد فنجان
  • تعداد ورودی دیجیتال
  • تعداد خروجی دیجیتال
  • تعداد طبقات
  • تعداد نقاط صفحه نمایش
  • تعداد دسته
  • تعداد کلاویه
  • تعداد Knob
  • تعداد لامپ
  • تعداد لایه ها
  • تعداد حالت نور
  • تعداد ورودی میکروفون
  • تعداد لاین پخش همزمان
  • تعداد اسلات رک
  • تعداد لاین ضبط همزمان
  • تعداد سری ها
  • تعداد کلید میانبر
  • تعداد اسپیکر
  • تعداد تنظیمات سرعت
  • تعداد اجزاء ساب‌ووفر
  • تعداد الوار
  • تعداد ابزار
  • تعداد چرخ
  • شعاع تابش نور
  • رادیو
  • مقدار Ram
  • دامنه سرعت شاتر
  • سرعت خواندن
  • فرمت صوتی فایل ضبط شده
  • فرمت ویدئویی فایل ضبط شده
  • حالت های ضبط
  • الگو ضبط
  • شاخص بازیابی
  • زمان بازیابی
  • زمان شارژ مجدد
  • مقدار رفرش
  • مدل پهپاد مرتبط
  • ریموت کنترل
  • نرخ گزارش
  • مقاوم در برابر
  • رزولوشن
  • خاصیت تنفسی
  • زمان پاسخگویی
  • ورودی RF
  • نوع رینگ لایت
  • توان خروجی RMS
  • طول میله
  • قابلیت چرخش
  • درگاه RS232
  • نرخ نمونه برداری
  • سایر مشخصات
  • سایز اسکن
  • سرعت اسکن
  • نوع اسکنر
  • تکنولوژی اسکن
  • تراکم پیکسلی
  • محافظت صفحه نمایش
  • رزولوشن نمایشگر
  • اندازه صفحه نمایش
  • اندازه منظره یاب
  • فرم صفحه
  • فناوری صفحه نمایش
  • Screen To The Body Ratio
  • پشتیبانی کارت حافظه
  • ورودی تصویر SDI
  • خروجی تصویر SDI
  • زمان سنج
  • ساعت برگزاری
  • توان خروجی کلی
  • قابلیت نصب سه پایه*
  • نوع هد
  • نوع قفل پایه ها
  • حداکثر ارتفاع
  • حداکثر تحمل وزن
  • مانت اتصال سه پایه
  • پایه میخ دار
  • وزن سه پایه
  • عملکرد توربو
  • سایز تویتر
  • نوع تویتر
  • نوع فشرده سازی
  • نوع پوشش
  • نوع طراحی
  • نوع هدفون
  • نوع آبمیوه گیری
  • گارانتی و بیمه
  • مناسب برای